Wadliwe zapisy o prawie do odstąpienia od umowy – ukryte utrudnienia ze strony banków

Dzisiaj prezentujemy kolejny zarzut, który bardzo często podnosimy w imieniu naszych klientów w sprawach o sankcję kredytu darmowego (SKD).

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim (u.k.k.), w umowie powinna zostać zawarta precyzyjna informacja o prawie konsumenta do odstąpienia od umowy, terminie oraz sposobie i skutkach jego wykonania, w tym o obowiązku zwrotu udostępnionego kredytu wraz z odsetkami oraz kwocie odsetek należnych w stosunku dziennym.

Nasi Klienci często przekazują nam do analizy umowy, w których banki podają niepełne lub wprowadzające w błąd informacje na temat procedury odstąpienia. Instytucje finansowe niejednokrotnie pomijają podanie konkretnej kwoty dziennej stopy odsetkowej należnej w razie odstąpienia, błędnie określają termin na zwrot kapitału lub nakładają na konsumenta dodatkowe, niewynikające z ustawy wymogi formalne, które utrudniają sprawne skorzystanie z tego uprawnienia.

Taki sposób formułowania umów stanowi rażące naruszenie przepisów. Konsument w dniu zawierania umowy jest pozbawiany pełnej i transparentnej wiedzy na temat tego, jak bezbłędnie i bez negatywnych konsekwencji prawnych wycofać się z zobowiązania. Banki przyznają sobie w ten sposób bezpodstawną korzyść, zniechęcając klientów do rezygnacji z niekorzystnych umów poprzez tworzenie barier informacyjnych.

Kluczowe wnioski z orzecznictwa

Wywody zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim z dnia 2 czerwca 2025 r. (sygn. akt I C 529/24) w pełni potwierdzają zasadność podnoszenia przez Nas w takich sytuacjach zarzutu naruszenia przez instytucję finansową obowiązku prawidłowego poinformowania konsumenta o warunkach i skutkach odstąpienia od umowy.

Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim jednoznacznie wskazał, że wywiązanie się z obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. wymaga podania informacji kompletnych i ścisłych. Ogólnikowe odwołanie się do przepisów ustawy czy brak wskazania dziennej kwoty odsetkowej należnej przy odstąpieniu uniemożliwia konsumentowi rzetelną ocenę finansowych konsekwencji złożenia takiego oświadczenia. Pominięcie tych danych stanowi istotne uchybienie informacyjne, które wprost uzasadnia skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.

W świetle wspomnianego wyroku I C 529/24, umowa ma w sposób kompletny i rzetelny regulować sytuację prawną konsumenta. Zgodnie z zasadą transparentności, niedopuszczalne jest, aby klient musiał samodzielnie wyliczać koszty wycofania się z umowy lub był wprowadzany w błąd co do procedury jej rozwiązania[1]. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, iż uzasadnione jest skorzystanie z sankcji kredytu darmowego w każdym przypadku, gdy naruszono wymagania dotyczące jednoznaczności przekazu w zakresie odstąpienia od zobowiązania[2].

Ochrona konsumenta jako priorytet

Zapisy lakonicznie lub błędnie przedstawiające prawo i skutki odstąpienia od umowy nie spełniają wymogów ustawy ani dyrektywy 2008/48/WE i nie chronią konsumenta. We wspomnianym orzeczeniu Sąd uznał, że zniekształcenie przez profesjonalistę obowiązków informacyjnych w tym obszarze skutkować musi stwierdzeniem naruszenia, które uprawnia kredytobiorcę do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Dla skuteczności sankcji kredytu darmowego nie ma znaczenia to, czy konsument faktycznie zamierzał odstąpić od umowy w ustawowym terminie 14 dni. Sankcja wynikająca z art. 45 ust. 1 u.k.k., jako następstwo niewłaściwego postępowania profesjonalisty, ma charakter prewencyjny i represyjny – musi być dotkliwa na tyle, aby instytucja finansowa odczuła skutki swego nieprawidłowego działania oraz nie podejmowała nieuczciwych praktyk w przyszłości.

W Unii Europejskiej ochrona konsumentów jest priorytetem – porządek prawny UE zobowiązuje Państwa Członkowskie do wprowadzania rozwiązań eliminujących asymetrię informacyjną. Polski ustawodawca zapewnił „słabszym” stronom zobowiązania potężny instrument – przekształcenie kredytu konsumenckiego w kredyt darmowy w razie nieuczciwego i bezprawnego postępowania przedsiębiorcy[3].

Stanowisko prezentowane przez Nas w sprawach Naszych Klientów przeciwko instytucjom finansowym znajduje zatem silne oparcie w orzecznictwie polskich sądów, czego dowodem jest wyrok SR w Grodzisku Mazowieckim (I C 529/24). Sąd ten jednoznacznie opowiedział się za bezwzględnym egzekwowaniem obowiązków informacyjnych banku, potwiedzając, że brak precyzji w zapisach o odstąpieniu od umowy pozbawia profesjonalistę prawa do pobierania odsetek i pozaodsetkowych kosztów kredytu.

[1] Ł. Węgrzynowski, Ekwiwalentność świadczeń w umowach konsumenckich, Warszawa 2021, s. 145. [2] Tak też T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. IV, LEX/el. 2025, art. 30 oraz art. 45. [3] Por. S. Kaczorowska, A. Kurzyńska-Lipniewicz, Prawne aspekty ochrony konsumenta w Polsce i w Unii Europejskiej, Legnica 2009, s. 5.