Nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty kredytu– ukryte koszty i prowizje

Dzisiaj prezentujemy kolejny zarzut, który bardzo często podnosimy w imieniu naszych klientów w sprawach o sankcję kredytu darmowego (SKD).

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o kredycie konsumenckim (u.k.k.), w umowie powinna zostać precyzyjnie określona całkowita kwota kredytu, rozumiana jako maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

Nasi Klienci często przekazują nam do analizy umowy, w których banki wliczają do całkowitej kwoty kredytu prowizje, składki ubezpieczeniowe oraz inne opłaty okołokredytowe. Wskutek tego konsument płaci odsetki nie tylko od faktycznie udostępnionego mu kapitału, ale również od kosztów narzuconych przez instytucję finansową, co sztucznie zawyża wysokość rat i ostateczny koszt zobowiązania.

Taki sposób formułowania umów stanowi rażące naruszenie przepisów. Konsument w dniu zawierania umowy jest wprowadzany w błąd co do rzeczywistej kwoty, którą będzie mógł dysponować, oraz bazy, od której naliczane są odsetki kapitałowe. Banki przyznają sobie w ten sposób bezpodstawną korzyść, obciążając klienta nienależnymi kosztami.

Kluczowe wnioski z orzecznictwa

Wywody zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. (sygn. akt V Ca 3376/23, LEX nr 3709917) w pełni potwierdzają zasadność podnoszenia przez Nas w takich sytuacjach zarzutu naruszenia przez instytucję finansową obowiązku prawidłowego określenia całkowitej kwoty kredytu.

Sąd Okręgowy w Warszawie jednoznacznie wskazał, że wliczanie kosztów okołokredytowych (takich jak prowizja) do całkowitej kwoty kredytu stanowi naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w ustawie. Bank dopuszcza się w ten sposób nienależytego zrealizowania obowiązku poinformowania konsumenta o realnych parametrach zaciągniętego zobowiązania. Informacje w tym zakresie powinny być jasne i jednoznaczne – tak, aby konsument nie był wprowadzany w błąd co do obciążeń finansowych.

W świetle wspomnianego wyroku V Ca 3376/23, umowa ma w sposób kompletny i rzetelny regulować sytuację prawną konsumenta. Zgodnie z zasadą transparentności, niedopuszczalne jest, aby klient płacił odsetki od kapitału, z którego faktycznie nie korzysta, gdyż został on z góry potrącony na poczet opłat bankowych[1]. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, iż uzasadnione jest skorzystanie z sankcji kredytu darmowego w każdym przypadku, gdy naruszono wymagania dotyczące jednoznaczności i prawidłowości podawania całkowitej kwoty kredytu oraz RRSO[2].

Ochrona konsumenta jako priorytet

Zapisy sztucznie pompujące saldo zadłużenia nie spełniają wymogów ustawy ani dyrektywy 2008/48/WE i nie chronią konsumenta. We wspomnianym orzeczeniu Sąd uznał, że zniekształcenie przez profesjonalistę podstawowych danych finansowych skutkować musi stwierdzeniem naruszenia, które uprawnia kredytobiorcę do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Dla skuteczności sankcji kredytu darmowego nie ma znaczenia wielkość błędu matematycznego popełnionego przez instytucję finansową ani to, czy konsument poniósł wymierną szkodę. Sankcja wynikająca z art. 45 ust. 1 u.k.k., jako następstwo niewłaściwego postępowania profesjonalisty, musi być dotkliwa na tyle, aby odczuł on skutki swego nieprawidłowego działania oraz nie podejmował nieuczciwych praktyk w przyszłości.

W Unii Europejskiej ochrona konsumentów jest priorytetem – porządek prawny UE zobowiązuje Państwa Członkowskie do wprowadzania rozwiązań eliminujących asymetrię informacyjną. Polski ustawodawca zapewnił „słabszym” stronom zobowiązania potężny instrument – przekształcenie kredytu konsumenckiego w kredyt darmowy w razie nieuczciwego i bezprawnego postępowania przedsiębiorcy[3].

Stanowisko prezentowane przez Nas w sprawach Naszych Klientów przeciwko instytucjom finansowym znajduje zatem silne oparcie w orzecznictwie polskich sądów, czego dowodem jest wyrok SO w Warszawie (V Ca 3376/23). Sąd ten nie tylko dostrzega niedopuszczalność procederu kredytowania kosztów kredytu, ale także potwierdza konieczność zastosowania w związku z tym sankcji pozbawiającej profesjonalistę prawa do odsetek i opłat.

[1] M. Zdanowski, Zasady ustalania całkowitej kwoty kredytu na tle orzecznictwa, Monitor Prawniczy 2024, nr 2.

[2] Tak też T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. IV, LEX/el. 2025, art. 45.

[3] Por. S. Kaczorowska, A. Kurzyńska-Lipniewicz, Prawne aspekty ochrony konsumenta w Polsce i w Unii Europejskiej, Legnica 2009, s. 5.